به گزارش روابط عمومی دانشگاه شهید باهنر کرمان، این نشست علمی روز چهارشنبه ۱۳ خردادماه ۱۴۰۵ در راستای توسعه و ترویج کرسی‌های نظریه‌پردازی و نقد، با همکاری دبیرخانه حمایت از کرسی‌های علمی دانشگاه و در سالن کنفرانس بخش معارف اسلامی برگزار گردید.

در این کرسی، دکتر امین‌رضا توحیدی به ارائه مطلب پرداخت و دکتر معصومه سعید، از اعضای هیئت علمی دانشکده حقوق و الهیات، دبیری جلسه را بر عهده داشت.

دکتر توحیدی در تشریح دلایل شکل‌گیری این شورش، به رقابت‌های سیاسی پس از هلاکت یزید بن معاویه اشاره کرد و افزود: سلیمیان در آن دوران حکومتی مستقل اما مستعجل در ماوراءالنهر تشکیل دادند که امری بی‌سابقه بود. وی با تحلیل شرایط آن دوره بیان کرد که اگرچه عبدالله بن خازم فاقد شم سیاسی قابل‌توجهی بود، اما ادامه درگیری او با عبدالملک بن مروان بیش از آنکه ریشه در مبادی اعتقادی داشته باشد، ناشی از مختصات ژئوپلیتیک منطقه فرارود بود.

وی خاطرنشان کرد: در آن منطقه نیروی نظامی اموی قابل‌توجهی حضور نداشت و در مقابل، بنی‌تمیم به عنوان دشمنان بالفعل سرداران سلیمی، حضور این گروه را تحمل نمی‌کردند؛ بنابراین شورش برای بقای عبدالله بن خازم اجتناب‌ناپذیر بود.

این پژوهشگر تاریخ، شورش عبدالله بن خازم و فرزندش موسی را نخستین شورش سرداران عرب در قلمرو فرهنگی و سیاسی ایران دانست که مدتی طولانی به دور از سیطره مستقیم خلافت ادامه یافت.

 دکتر توحیدی تأکید کرد که این قیام صرفاً بر پایه نیروی نظامی استوار بود، زیرا رهبران آن از جایگاه دینی و قدسی در میان صحابه پیامبر (ص) برخوردار نبودند و عبدالله بن خازم نیز هرگز سعی نکرد با ادعاهای مذهبی، نخبگان را جذب کند.

وی افزود: انتخاب هوشمندانه شهر ترمز به دلیل ویژگی‌های خاص جغرافیایی و امنیتی، مهم‌ترین عامل بقای پانزده‌ساله حاکمیت موسی بن عبدالله بن خازم بود.

در بخش دیگری از سخنرانی، به مقایسه برخورد امویان با شورش‌های مختلف در قلمروهای پیشین شاهنشاهی ایران پرداخته شد. ارائه‌دهنده توضیح داد که برخورد امویان با شورشیان یکسان نبود و عواملی مانند موقعیت جغرافیایی، نسبت عربی بودن شورش و ویژگی‌های فردی شورشیان در سخت‌گیری یا مسامحه خلافت مؤثر بود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: شورش‌هایی مانند قیام مختار، اگرچه با شکست سنگین مواجه شدند، اما به دلیل داشتن مبانی فکری قدرتمند، ماندگاری بیشتری در جامعه داشتند و نقش مهمی در تحولات بعدی و سقوط امویان ایفا کردند؛ ویژگی‌ای که در شورش بنی‌سلیم بسیار کمرنگ بود.