به گزاررش روابط عمومی دانشگاه شهید باهنر کرمان، ششمین نشست تخصصی علمی از سلسله نشست‌های «از کرمان چه می‌دانیم؟» با عنوان «یادبود زلزله بم»، به همت کتابخانه مرکزی دانشگاه شهید باهنر کرمان و با همکاری معاونت فرهنگی دانشگاه و مرکز بم‌شناسی، روز یکشنبه ۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ در تالار صبا پژوهشکده فرهنگ، اسلام و ایران برگزار شد.

 این نشست با هدف بازخوانی علمی، فرهنگی، اجتماعی و تاریخی زلزله بم به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین حوادث تاریخ معاصر ایران برگزار شد و کوشید با رویکردی میان‌رشته‌ای، ابعاد گوناگون این رخداد را مورد واکاوی قرار دهد. در این برنامه، مهندس وحدت عیدی فرماندار بم و همراهان به‌عنوان مهمانان ویژه حضور داشتند. همچنین جمعی از استادان، مدیران دانشگاه شهید باهنر کرمان، پژوهشگران و صاحب‌نظران از جمله دکتر جلیل‌الدین فاطمی، دکتر احمد یوسف‌زاده، دکتر داوود سلطانی‌نژاد، دکتر عباس کمال‌الدینی، دکتر حسین کیان‌مهر، استاد سید محمدعلی گلاب‌زاده و محمد برشان در این نشست شرکت کردند.

 در آغاز نشست، دکتر محمدرضا صرفی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه و رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه شهید باهنر کرمان و میزبان برنامه، ضمن خوشامدگویی به حاضران، با اشاره به فضای خاص این گردهمایی اظهار کرد: برگزاری این نشست، اگرچه یادآور یکی از تلخ‌ترین حوادث تاریخ معاصر کشور است، اما فرصتی ارزشمند برای گفت‌وگوی علمی و هم‌اندیشی استادان و پژوهشگران درباره ابعاد مختلف این واقعه فراهم می‌آورد.

وی افزود: یادبود زلزله بم، از یک‌سو اندوهی عمیق و خاطره‌ای تلخ را در ذهن‌ها زنده می‌کند، اما از سوی دیگر، می‌تواند تلنگری جدی برای امروز و آینده باشد تا با تعقل، گفت‌وگو و نگاه علمی، از تجربه‌های گذشته درس بگیریم و مسیر پیشگیری و آمادگی را هموارتر کنیم. دکتر صرفی تأکید کرد که تنها از مسیر گفت‌وگوی تخصصی، تبادل تجربه و آگاهی‌بخشی می‌توان به ارتقای تاب‌آوری جامعه در برابر سوانح طبیعی امیدوار بود.

در ادامه، دکتر جلیل‌الدین فاطمی با رویکردی زلزله‌شناسانه، به تبیین ماهیت زلزله و شیوه‌های مواجهه علمی با این پدیده پرداخت. وی با تأکید بر اینکه «زلزله به‌خودیِ خود بلا نیست، بلکه ناآگاهی و نبود آمادگی، آن را به فاجعه تبدیل می‌کند»، زلزله بم را نمونه‌ای روشن از پیامدهای ضعف زیرساخت‌ها، محدودیت‌های فنی و رعایت‌نشدن استانداردهای ساخت‌وساز دانست.

دکتر فاطمی با اشاره به آمارهای جهانی خاطرنشان کرد: بیش از یک میلیارد نفر در جهان در مناطق زلزله‌خیز زندگی می‌کنند و از این‌رو، گریزی از وقوع زلزله وجود ندارد؛ اما با شناخت علمی، مقاوم‌سازی سازه‌ها، ارتقای کیفیت ساخت‌وساز و مدیریت یکپارچه بحران در مراحل پیش از وقوع، حین وقوع و پس از آن، می‌توان خسارات جانی و مالی را به طور قابل‌توجهی کاهش داد. وی آموزش عمومی، آمادگی نهادی و تصمیم‌گیری مبتنی بر دانش را از الزامات حرکت از وضعیت واکنشی به رویکرد پیشگیرانه و تاب‌آور برشمرد.

در بخش دیگری از نشست، دکتر احمد یوسف‌زاده، مدیر فرهنگی و اجتماعی دانشگاه شهید باهنر کرمان، با رویکردی فرهنگی و اجتماعی، با پخش تصاویری از نخستین ساعات وقوع زلزله بم، فضای جلسه را تحت‌تأثیر قرار داد. وی با بازخوانی روایت‌هایی از این فاجعه انسانی، زلزله بم را نه‌تنها یک رخداد طبیعی، بلکه زخمی عمیق در حافظه جمعی ایرانیان توصیف کرد و بر لزوم پاسداشت این حافظه تاریخی تأکید نمود.

در ادامه، استاد سید محمدعلی گلاب‌زاده با نگاهی تاریخی و هویتی، به تبیین جایگاه شهر بم در تمدن و اقتصاد ایران پرداخت. وی با اشاره به پیشینه درخشان این شهر، بم را یکی از کانون‌های مهم تجارت و دادوستد در مسیر جاده‌های بازرگانی تاریخی دانست و نقش آن را در شکل‌گیری شبکه‌های اقتصادی منطقه‌ای برجسته توصیف کرد.

 استاد گلاب‌زاده همچنین با اشاره به ساخت ارگ بم، این بنای تاریخی را نماد عزت، هوشمندی و بالندگی مردمانی دانست که در پی حفظ جان، مال و پویایی اقتصادی خود بوده‌اند؛ بنایی که امروز نیز روایتگر هویت تاریخی و تمدنی این شهر است.

در بخش پایانی نشست، دیگر سخنرانان نیز هر یک از منظرهای تخصصی خود، به بررسی ابعاد اجتماعی، فرهنگی، تاریخی و مدیریتی زلزله بم پرداختند و بر ضرورت درس‌آموزی از این تجربه برای ارتقای آمادگی نهادی، تقویت نگاه پیشگیرانه و افزایش تاب‌آوری جامعه در مواجهه با سوانح طبیعی تأکید کردند.

این نشست با ایجاد فضایی علمی و تأمل‌برانگیز، زمینه گفت‌وگو و هم‌اندیشی میان استادان و پژوهشگران را درباره یکی از اثرگذارترین رخدادهای معاصر کشور فراهم ساخت و بار دیگر بر نقش دانشگاه در حفظ حافظه تاریخی و تولید دانش مسئله‌محور تأکید کرد.