تحلیل گفتمان رمان «الشوک و القرنفل» با رویکرد لاکلائو و موفه در دانشگاه شهید باهنر کرمان
بازخوانی ادبیات مقاومت در چارچوب نظریه گفتمان؛
تحلیل گفتمان رمان «الشوک و القرنفل» با رویکرد لاکلائو و موفه در دانشگاه شهید باهنر کرمان
کرسی ترویجی «تحلیل گفتمان رمان الشوک والقرنفل یحیی السنوار بر پایه نظریه لاکلائو و موفه» با ارائه دکتر آزاده قادری و ریاست علمی دکتر یحیی کمالی در دانشکده حقوق و الهیات دانشگاه شهید باهنر کرمان برگزار شد.
به گزارش روابطعمومی دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرسیهای نظریهپردازی، نقد و مناظره به همت معاونت پژوهشی دانشگاه و با همکاری دبیرخانه حمایت از کرسیهای نظریهپردازی، نقد و مناظره برگزار شد. در این راستا، روز سهشنبه ۱۱ آذرماه ۱۴۰۴ کرسی ترویجی با موضوع «تحلیل گفتمان رمان الشوک والقرنفل یحیی السنوار بر پایه نظریه لاکلائو و موفه» در سالن اجتماعات گروه الهیات دانشکده حقوق و الهیات دانشگاه با ارائه دکتر آزاده قادری عضو هیئتعلمی دانشکده حقوق و الهیات و به ریاست دکتر یحیی کمالی عضو هیئتعلمی همین دانشکده برگزار شد.
دکتر آزاده قادری با تشریح چارچوب پژوهش، بیان کرد که این مطالعه با اتکا به نظریه تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه و باهدف فهم سازوکار شکلگیری روایتهای هژمونیک در جامعه فلسطین انجام شده است. وی افزود: «تحلیل نشان میدهد نویسنده با مفصلبندی دالهای محوری و بهرهگیری از منطق ضدیت، گفتمان «مقاومت» را در تقابل کامل با «صهیونیسم» باز میسازد و از این طریق هویت سوژههای فلسطینی را تثبیت میکند؛ درحالیکه تنوع داخلی جامعه فلسطین از طریق منطق تفاوت صورتبندی شده است. رمان در مقام ابزاری هژمونیک عمل کرده و با به حاشیه راندن گفتمان مسلط صهیونیستی، ارزشهای دینی، فرهنگی و تربیتی مقاومت را برجسته میسازد. همچنین با قراردادن اسطوره حماس در جایگاه قابلیت دسترسی و اعطای اعتبار تاریخی - دینی به آن، گفتمان مقاومت اسلامی را تنها بدیل معتبر در برابر رویکردهای شکستخورده مصالحه و مذاکره معرفی میکند.»
وی در ادامه خاطرنشان کرد: «در عصر حاضر، زبان در نگاه تحلیل گفتمان نه ابزار ارتباط، بلکه عامل شکلدهنده واقعیت و هویت اجتماعی است؛ نقشی که در ادبیات به دلیل ماهیت ایدئولوژیک و گفتمانی آن برجستهتر میشود. ادبیات مقاومت فلسطین نیز بهمثابه کنشی زبانی، در ساخت هویت، بسیج افکار عمومی و مقابله با سلطه نقش فعال دارد. ازاینرو، بررسی رمان الشوک والقرنفل یحیی سنوار در این چارچوب، امکان تحلیل رقابت گفتمانها و تلاش آنها برای کسب هژمونی را در متن فراهم میسازد.»
عضو هیئتعلمی دانشکده حقوق و الهیات در بخش پایانی سخنان خود تصریح کرد: «رمان الشوک والقرنفل بازنمایی ادبی منسجمی از نظریه گفتمان و منطق ضدیت است و تقابل «ما/مقاومت» و «آنها/صهیونیسم» در سراسر آن جریان دارد. نویسنده با مفصلبندی هدفمند دالها، تلاش میکند مشروعیت و هویت مقاومت را در برابر گفتمان صهیونیستی تثبیت و بنیانهای ایدئولوژیک آن را تقویت کند. درعینحال، جامعه فلسطین بهصورت ساختاری آگونیستی تصویر میشود که تنوع داخلی را میپذیرد، اما در برابر تهدید خارجی به هویتی واحد دست مییابد. مجموع این فرایندها نشان میدهد السنوار با استراتژی گفتمانی آگاهانه در پی هژمونیکسازی گفتمان مقاومت اسلامی در جامعه فلسطین است.»
در پایان، دکتر بهجتالسادات حجازی عضو هیئتعلمی دانشکده ادبیات و علومانسانی و دکتر مرتضی عرب عضو هیئتعلمی دانشکده حقوق و الهیات دانشگاه به نقد و بررسی این کرسی ترویجی پرداختند.
رمان «خار و میخک» که شرح زندگی فردی به نام احمد است توسط شهید یحیی سنوار در طول دوران اسارت خود در زندان بئرالسبع رژیم صهیونیستی نوشته شده و به توصیف زندگی فلسطینیها میپردازد. «خار» در این کتاب نماد دردها، سختیها و مشکلات است و «میخک» بهعنوان نمادی برای شادیها و موفقیتها است و سنوار با بهکارگیری این نمادها، توانسته ابعاد مختلف زندگی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و مبارزاتی فلسطینیها را به تصویر بکشد.